Een kijkje in de keuken geven – of beter: het klaslokaal – kan best spannend zijn, merkt directeur Tessa van de Griend van De Leidse Buitenschool in Katwijk.

Al wéét je als leerkracht - of ander teamlid - dat dit niet nodig is, toch voel je je soms ‘bekeken’. Terwijl je natuurlijk juist veel kunt leren van de deskundige blik van een ander die jou teruggeeft wát die heeft gezien. En of dat ook aansluit bij wat je als school belooft aan leerlingen en ouders.

“Tijdens een interne audit kun je hier veilig mee oefenen”, merkt Tessa. Dus nodigde zij in 2025 het interne auditteam uit om langs te komen. “Hoe vaker je meedoet aan zo’n audit, hoe minder spannend het wordt”, denkt zij. “Dat helpt, ook als de onderwijsinspecteur langskomt op school.”

Fieke Dings-Neessen van de ondersteunende dienst Onderwijskwaliteit, is lead-auditor. Zij bereidde de audit bij De Leidse Buitenschool voor, samen met de auditoren die de school bezochten. “Het gaat echt om het leerproces op school”, vertelt zij. “Een audit is níet gericht op het beoordelen van de onderwijskwaliteit en dat is een inspectiebezoek wel. Wij zetten de interne audits juist in om op een waarderende manier de ontwikkeling op een school te ondersteunen.”

“Je hoopt altijd dat een school naderhand ook het gevoel heeft dat de audit en de terugkoppeling, gericht zijn op groei”, vult Mariëtte van de Laar aan, die als auditor op bezoek ging bij De Leidse Buitenschool. “Daar is mijn manier van vragen tijdens zo’n audit ook op gericht. Je nodigt leerlingen, ouders, collega’s of soms netwerkpartners vooral uit om woorden te geven aan hoe zij leren en werken.”

Zorgvuldige voorbereiding

Als school kun je het auditteam gericht vragen om specifiek te kijken naar bepaalde onderdelen in de school. Fieke: “Als lead-auditor bespreek je dat met de directeur en een collega uit het managementteam. Daarna bereid ik de audit voor met de twee auditoren die op bezoek gaan en voorzie ze van allerlei documenten ter voorbereiding.” Denk bijvoorbeeld aan het schoolplan waarin staat aan welke doelen de school werkt.

De audit bij De Leidse Buitenschool was vooral gericht op hoe leerkrachten lesgeven en of er voldoende zicht is op de begeleiding en ontwikkeling van leerlingen in relatie tot hun ontwikkelingsperspectief. Mariëtte: “Natuurlijk bereid je zo’n bezoek goed voor, maar het is ook de kunst om er met een blanco instelling heen te gaan. Je wilt zonder oordeel vooraf een klas binnenstappen om daar goed te kijken hoe er wordt gewerkt.”

Het auditbezoek was een cadeau, vindt Mariëtte. “Fantastisch om zo’n school in te komen! Daar gebeurt het en daar word ik heel blij van.” Mariëtte is opleidingscoördinator bij Aloysius en vindt de schoolbezoeken die zij als auditor doet, een verrijking van haar werk vanuit de ondersteunende dienst HRM. “Je krijgt veel meer gevoel bij wat er in scholen gebeurt, hoe collega’s daar werken met hun leerlingen en hoe zij met elkaar omgaan. En mensen vertellen meestal heel trots over hun werk, dat is óók leuk.”

Kwetsbaar durven zijn

En? Hoe is de audit bevallen? Locatiecoördinator Jordi Witteman bereidde de audit samen voor met Tessa en kijkt positief terug op het bezoek. “Heel goed dat we dit hebben gedaan, want je wilt graag werken aan en in een cultuur waarin het normaal is om bij elkaar te kijken. Leren is per definitie iets kwetsbaars. Maar we vragen elke dag wel van kinderen om zich kwetsbaar op te stellen als wij meekijken met hun leerproces.”

Goed dus, dat leerkrachten ook zelf ervaren hoe dat is, als andere ogen meekijken met jóuw leerproces, vindt Jordi. De manier waarop doet er natuurlijk toe. Net als in de klas moet het niet gaan om ‘oordelen’, maar om ‘reflecteren’ op je eigen leerproces. “We hebben jaren geïnvesteerd in zo’n veilige leercultuur”, vult Tessa aan. “We dragen echt uit dat niet alles perfect hoeft te zijn of te gaan, maar dat het wel goed is dat je inzicht hebt in wat je nog te leren hebt.”

Niet alleen werkten directie en managementteam aan de eigen gespreksvaardigheden en zelfreflectie op de eigen rol in de dynamiek in de school. Ook intervisiemomenten en aandacht voor opbouwende feedback, hielpen daar bijvoorbeeld bij.

“We werken vanuit een vragende en luisterende grondhouding”, vindt Jordi ook. Valt Tessa of hem iets op in het handelen van een collega, dan maken zij dat op een vragende manier bespreekbaar, met interesse in het ‘waarom’. “Wel meteen het gesprek aangaan, maar niet met een ‘vingertje’”, vat Tessa samen.

Positieve terugkoppeling

De terugkoppeling van de audit – meteen na het bezoek mondeling en later in een uitgebreid rapport – was heel positief. Fijn. “We hebben als team met gebak gevierd dat we op de goede weg zijn”, lacht Tessa. Niettemin: ook als er onverwachte verbeterpunten geconstateerd zouden zijn, was dat écht prima geweest.

Tessa: “Als wij dingen beter kunnen doen voor onze kinderen, is dat alleen maar goed natuurlijk! Ik zie zo’n audit als een fijne check. Je hebt zelf een beeld van de kwaliteit en wat nog beter kan, maar het is heel prettig om te checken óf je dat goed ziet.”